De laatste fase?

“Goedemorgen Thea” Voorzichtig loop ik je appartement in. Voorzichtiger dan anders, want je situatie is afgelopen weekend veranderd. Met je bijna 100 jaar ben je weer een stapje achteruit gegaan en je ligt nu rustig in je bed. Het is vandaag eindelijk weer eens een zonnige dag, je appartement  wordt door de gordijnen heen warm verlicht. Genoeg licht om je rustig te kunnen zien liggen en te kunnen zien dat je er nog bent, want de lucht die je uitademt bolt je wangen op. En ook al slaap je, ik begin toch tegen je te praten terwijl ik met mijn hand je gezicht voorzichtig aai. Je mooie blauwe kijkers gaan open en je kijkt me aan, een glimlach verschijnt op je gezicht. Al snel zie ik dat vandaag geen goede dag voor je is om uit bed te komen, het zou weinig voor je toevoegen en in overleg met een collega besluiten we dat het voor jou prettiger zal zijn om in bed te blijven.


Dat je in je bed blijft wil niet zeggen dat je dan nergens behoefte meer aan hebt. Want voor jou zorgen betekent zoveel meer dan je in de ochtend wassen en uit bed halen, zorgen dat je genoeg eet en drinkt. Voor jou zorgen betekent ook er gewoon zijn in wat misschien wel je laatste dagen zijn. Het betekent ook in de gaten houden of je nog lekker ligt, of misschien verschoond moet worden of op welke manier dan ook ongemak aangeeft. 

Zachtjes, maar hard genoeg voor jou om me te kunnen horen, vertel ik je dat ik de deken even van je af ga halen omdat ik wil kijken of je even opgefrist moet worden, dit blijkt niet nodig en ik sla de deken weer lekker warm over je heen. Omdat je niet uit bed hoeft en niet verdroogd hoeft te worden besluit ik om de tijd die ik anders kwijt zou zijn geweest om je te helpen met het starten van de dag te gebruiken voor iets anders.


Ik veeg de “slaap Jantjes” uit je ogen en was voorzichtig je gezicht, jij kijkt me aan en grijpt mijn hand vast. Omdat je soms wel eens wil bijten wanneer je iets niet leuk vind zeg ik “alleen kusjes he, Thea” en je geeft me een miljoen-miljard kusjes op mijn hand. Je ogen schieten al gauw naar de roze steen die ik om mijn nek heb hangen, de steen waar je zo gek op bent en waar je altijd “mooi he!” over zegt. Brabbelend probeer je iets te zeggen, maar het lukt je echt niet meer, al denk ik wel te weten wat je al kijkend naar mijn ketting waarschijnlijk zou willen zeggen. 


Ineens bedenk ik me dat ik je wel eens een handmassage heb gegeven en dat je daar zo van genoot en ik besluit dat nu ook bij je te doen, gewoon omdat het kan. Terwijl ik je handen masseer met een heerlijk geurende handcrème, blijf jij me aankijken en beloont me een paar keer met een brede glimlach. Ook nu probeer je wat tegen me te zeggen en ook nu lukt het niet, maar dat lijk je niet te beseffen. Je brabbelt gewoon gezellig tegen me, en ik praat terug terwijl ik je handen masseer. En dan vallen je ogen weer dicht, het is mooi geweest voor dit moment. Ik dek je weer toe en verlaat je kamer weer, ik kom in de loop van de dag natuurlijk nog wel een paar keer bij je kijken.


Later op de ochtend spreek ik een van je geliefde familieleden, zij wilde graag weten hoe het met je gaat. Ik vertel dat je wakker bent. Dat je probeert te praten maar dat dat niet echt meer lukt maar we vanmorgen tijdens jouw zorgmoment wel contact hebben gehad, dat je me aan bleef kijken en af en toe glimlachte. Dat we toch een soort van gesprek hebben gehad doordat jij brabbelde en ik terug praatte. Ik vertelde ook dat je een handmassage hebt gehad waar je volgens mij wel van hebt genoten. Jouw geliefde vond het fijn om te horen hoe de zorg er vanmorgen voor jou had uitgezien “want eigenlijk hebben jullie daar geen tijd voor, toch” vroeg ze me.


Maar tijd die we niet hebben moeten we soms gewoon maken. Vandaag lukte dat door het “normale” zorgmoment te gebruiken voor een moment van een op een warme en liefdevolle aandacht. Er zijn, contact maken, communiceren op een niet gangbare manier. Laten weten dat jij er nog bent en dat er iemand bij je is. Niemand weet welke kant het op zal gaan met onze lieve Thea, maar stel dat dit een van haar laatste dagen is, dan wil ik haar extra hebben laten voelen dat zij geliefd is. Dat ze er mag zijn, ook al is ze er steeds een beetje minder.


Je en jij, of toch u?

Of ik "je" of "u" tegen een zorgvrager zeg, is per persoon verschillend. Wanneer iemand bij ons komt wonen is een van de vragen of deze persoon met de voornaam aangesproken wil worden, of liever als mevrouw/meneer en hun achternaam. Meestal, dus niet altijd, spreek ik een zorgvrager die met de voornaam aangesproken wil worden ook aan met "je".


Maar niet altijd, zo spreek ik Els altijd met haar voornaam aan maar zeg ook u.

Voor mensen met dementie kan het fijn zijn om met de voornaam aangesproken te worden. De voornaam zit langer in het lange termijngeheugen dan "mevrouw Huppeldepup" en dus kan het zijn dat iemand zichzelf wél herkent wanneer de voornaam gebruikt wordt, en niet herkent wanneer iemand "mevrouw Huppeldepup" genoemd wordt.


Zo hadden wij mevrouw Antonius op de afdeling wonen, zij had geen idee over wie wij het hadden als wij haar mevrouw Antonius noemden. Wanneer zij met haar voornaam werd aangesproken reageerde ze meestal wel. Wanneer ik een zorgvrager bij de voornaam noem en "je" zeg is dat niet uit onbeleefdheid.

door Sonja 24 maart 2025
Er zit een monster onder mijn bed. Je denkt zeker dat ik niet helemaal lekker in mijn bovenkamer ben he? Dat ik een snuifie teveel gehad heb, of een stuk in mijn kraag. Maar ik ben zo nuchter als een babybadje en mijn psycholoog heeft me laten gaan. Ik ben bij mijn volle verstand. Er. Zit. Een. Monster. Onder. Mijn. Bed. Ik zeg het je.
door Sonja 12 maart 2025
Dagelijks schrijven, het valt niet altijd mee. Ik probeer het wel maar ik heb niet altijd inspiratie. Maar daar heb ik een oplossing voor, namelijk schrijf prompts. Een zeer beknopte opdracht waar ik dan mee aan de slag mag. Vandaag was de opdracht om een afbeelding te beschrijven aan de hand van mijn zintuigen. Loop je met me mee?
door Sonja 1 maart 2025
Op een doodgewone vrijdagmiddag tegen etenstijd komt er bij Ada een herinnering op die aan de ene kant mooi is, maar aan de andere kant ook heel naar. In een oogwenk zie ik Ada veranderen in een jong meisje dat tijdens de tweede wereldoorlog zoveel leed heeft moeten doorstaan, om haar na ons gesprek weer terug te zien komen in het hier en nu, met een glimlach op haar gezicht.
door Sonja 19 februari 2025
Zorgen voor iemand die komt te overlijden terwijl je eigen moeder net twee maanden geleden overleden is, het is geen gemakkelijke opgave. Ik had flashbacks naar de laatste momenten van mijn moedertje en moest steeds denken aan de slechte zorg die zij heeft gekregen. Toch lukte het me om die nare ervaring om te zetten in iets positiefs, mam zou trots op me zijn.
door Sonja 12 februari 2025
Lientje leerde Lotje lopen langs de Lange Lindenlaan. Maar toen Lotje niet wou lopen liet Lientje Lotje staan. Naar het waarom konden we lange tijd alleen maar raden. Ik zocht Lientje en Lotje op en bezocht samen met deze twee jonge dames de Lange Lindenlaan die zij eens samen op en neer liepen en kwam achter de reden waarom Lotje niet wilde lopen.
A woman in a white dress is standing in a hallway.
door Sonja 1 februari 2025
Saskia en Serge zongen al eens dat het de kleine dingen zijn die het doen. En ze hebben groot gelijk. Tijdens mijn laatste avonddienst beleefde ik weer een paar hartverwarmende momenten die ik graag met jullie deel. Kleine dingetjes die aan je voorbij gaan als je er niet bij stil staat dat kleine dingen soms heel veel kunnen betekenen.
Een lachende vrouw met bril houdt een karamel zeezout chocoladetaart vast
door Sonja 28 januari 2025
Ik maakte deze taart al eens eerder, maar zoals met zoveel recepten verdween deze ook steeds meer naar onder op de stapel. Mijn meiden zijn gek op taart, en deze week was er een goede gelegenheid om deze overheerlijke karamel zeezout chocoladetaart voor ze te maken. Ik paste het recept iets aan, en nu is hij nóg lekkerder!
door Sonja 22 januari 2025
Wanneer Ada voor de tweede avond op rij begint te mopperen en op die een negatieven sfeer in de huiskamer schept, besluit ik dat negeren in dit geval niet de oplossing is. Dit was mopperen waar meer achter zat en dus had ik aandacht voor een dame bij wie even niks goed, en alles stom was.
door Sonja 18 januari 2025
Nee, rouw is niet raar. Rouwen ook niet. Rouw is wel een raar íets, vind ik. Mijn rouw begon niet pas toen mijn moeder er niet meer was, mijn rouw begon als anticiperende rouw en werd rouw toen mijn moeder er niet meer was. Ik had geen flauw idee hoeveel soorten pijn en verdriet er bij rouw komen kijken. Het is niet simpelweg verdrietig zijn, het is veel meer dan dat.
door Sonja 9 januari 2025
Nog niet eerder schreef ik iets dat zo persoonlijk was als dit verhaal. Warme en persoonsgerichte zorg is niet altijd vanzelfsprekend, zelfs niet wanneer iemand stervende is. Terwijl mijn moeder aan het sterven was moest ik de moeilijke beslissing nemen om uit mijn rol van dochter, en in de rol van verzorgende te stappen om dan zelf maar die warme zorg te bieden.
door Sonja 6 november 2024
Waar ik al bang voor was werd vanmorgen werkelijkheid, Amerika heeft wederom gekozen voor iemand die met mooie praatjes weer genoeg Amerikanen wijs heeft weten te maken dat hij echt het beste voor heeft met zijn land, en zelfs met de wereld. Onze wereld is weer een stukje onveiliger geworden.
door Sonja 5 november 2024
Wanneer Diamante van Zucchero door de boxen klinkt, zie ik het gebeuren. Tranen wellen op in haar ogen en wanneer ik vraag waarom ze huilt sluit ze haar ogen waardoor opgewelde tranen gedwongen worden om de ruimte op te zoeken en over Gea’s wangen naar beneden rollen. “Mijn vader en moeder” komt er voorzichtig uit. “Waar zijn mijn vader en moeder? Ik zie ze nooit meer.”
Show More
Share by: